Powered By Blogger
Amosando publicacións coa etiqueta ESA-MÓDULO IV. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta ESA-MÓDULO IV. Amosar todas as publicacións

xoves, 20 de abril de 2017

MODELO DE COMPOSICIÓN MEDIANTE TEXTOS RELACIONADOS CO CRACK DO 29 E A GRAN DEPRESIÓN

TRABALLO SOBRE O CRACK DE 1929 E A GRAN DEPRESIÓN – MODELO DE COMPOSICIÓN

ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE HDMC- B.5.4.1 – B.5.4.2

ORIENTACIÓNS:  Os seguintes documentos permiten elaborar unha composición (redación) sobre o paso da prosperidade de Estados Unidos na década de 1920 ao crack bursátil de 1929 e a Gran Depresión consecuente. Apoiándote neles, deberás explicar: 1º cal era a debilidade na que se sustentaba a aparente prosperidade económica do país: superprodución industrial e agrícola fronte a un baixo poder adquisitivo; 2º en que consistía a febre bolsista e cómo estourou a burbulla especuladora de Wall Street. En 3º lugar describirás as características da Gran Depresión en solo norteamericano, a súa duración e 4º, as medidas económicas que tomou o presidente eleito Franklin Delano Roosevelt a partir de 1932, co apoio do economista J.M. Keynes, para superar a crise, concretizadas no New Deal.

A continuación se nos presentan unha serie de documentos, numerados do 1 ao 6, que nos van permitir abordar as dimensións do crack bursátil de 1929, que poñía fin a un ciclo de enorme prosperidade económica para os EE.UU; e as consecuencias que este tivo na economía norteamericana: regresión, desemprego, pobreza… coñecidas baixo o nome de Gran Depresión. Tamén veremos as medidas que adoptou o goberno do presidente demócrata Franklin D. Roosevelt a partir de 1933 para paliar a situación, medidas baseadas nun intervencionismo da economía, co fin de reactivala, e que contrastan cos principios do liberalismo económico imperantes ata aquela data.

Baixo a aparente sensación de prosperidade xeralizada que se percibía na segunda metade dos anos 20, o certo é que, según se desprende do doc. 1, a economía norteamericana daba mostras de entrar nunha fase de sobreprodución industrial e agrícola que non atopaba saída nos mercados internacionais. Se ben parece que o sector empresarial realizou certos reaxustes para acomodar a produción ás necesidades dos mercados (”una disminución de la producción como ocurría en la industria”), non foi este o caso do sector agrícola do país, xa que moitos campesiños, animados pola forte demanda exterior durante a Gran Guerra, endebedáranse para a adquisición de maquinaria agrícola, fertilizantes, etc, atopándose agora nun contexto de forte caída da demanda de alimentos sen poder dar saída á súa produción, o que conlevaba a ruína económica e a execución de hipotecas (“…la situación de los campesinos se había convertido en crítica; en el período 1927-1928, por ejemplo, un 45% de las transferencias de la propiedad inmobiliaria fueron debidas a las quiebras, las ejecuciones fiscales u otras causas del mismo tipo”). Medidas como a de “un incremento del cultivo, esperando compensar la pérdida sobre el precio unitario” non fixeron senón  agravar máis a súa condición.

A situación da industria, malia os reaxustes que levou a cabo, tamén era delicada; reducido o comercio exterior, nin o campesiñado empobrecido nin a clase traballadora, debido aos seus baixos salarios, tiñan a capacidade de compra necesaria para soster o mercado interno norteamericano. Existía unha clara dicotomía entre a percepción que o cidadán medio tiña das empresas e a situación real da meirande parte delas, que, sen dar saída á súa produción, íanse sostendo grazas aos empréstimos bancarios. Esa dicotomía materializouse nunha crecente burbulla especulativa, onde o valor nominal das accións de ditas empresas comezou a situarse por enriba do seu valor real. Desta situación tiña unha gran responsabilidade a Banca, ao conceder créditos a curto prazo aos axentes de Bolsa dunha maneira un tanto laxa, no afán de obter pingües beneficios. O obxectivo para as entidades financeiras, -propietarias igualmente de paquetes de accións- e os brokers era mercar accións no mercado de valores, esperar a máis que segura subida da súa cotización en breve prazo (xa que existía moita máis demanda que oferta) e vender rapidamente para obter ganancias coas que seguir investindo en novos valores. Desa tolemia especulativa, como reflicte o actor e cómico Groucho Marx, no doc. 2, participaba todo o mundo, - crese que en torno a millón e medio de cidadáns- incluídas as clases máis humildes, que investían os aforros de toda unha vida ou hipotecaban os seus inmobles para obter os créditos cos que xogar ao casino do mercado bursátil perante a aparente ausencia de riscos  (“Lo más sorprendente del mercado en 1929 era que nadie vendía una sola acción. La gente compraba sin cesar (...). El fontanero, el carnicero, el hombre del hielo, todos anhelando hacerse ricos arrojaban sus mezquinos salarios –y en muchos casos los ahorros de toda la vida– en Wall Street”....)

Certo día, o 21 de Outubro de 1929, comezaron a producirse as primeiras ordes de venda, pois algúns axentes de bolsa coidaban que a burbulla podía estourar. Isto desatou a desconfianza, primeiro tímida e máis tarde xeneralizada, que desembocou no pánico que nos describe o doc. 3 en relación ao que acontece o día 24 dese mes, o xoves negro e o martes seguinte. O intento de recuperar o investido renunciando ás ganancias ou, como mal menor, perder o menos posible, acelerou a posta á venda neses días de case 30 millóns de accións que foron descendendo de valor ata que xa ninguén as quería. Os cartos – preto de 13.000 millóns de $- volatilizáronse: “en seguida afluyeron grandes cantidades de papel y se hundieron los precios. Los angustiados especuladores arrojaron sus títulos sobre las mesas de contratación (…)Los agentes de bolsa exigieron garantías para los títulos a crédito y ante la imposibilidad de obtenerlos, volcaron nuevas remesas de papel sobre la bolsa, ocasionando nuevas bajadas. Y así ola tras ola, levantando una tempestad más fuerte e incontrolable. (…) Churchill se admira del “orden y la calma sorprendentes” que, dada la gravísima situación, mantenían los especuladores que estaban allí (...) ofreciéndose unos a otros paquetes enormes de acciones a un tercio de sus antiguos precios y a la mitad e su valor actual y sin encontrar durante muchos minutos a nadie lo bastante fuerte como para recoger las fortunas que se veían obligados a ofrecer" (...)

Os especuladores, arruinados ao non poder devolverlle aos bancos os créditos nin os xuros que lles prestaran, provocaron unha reacción en cadea de dificultades financeiras nas oficinas bancarias. A xente que tiña nelas os seus depósitos tamén se asustou e quixo retirar o seu diñeiro. Os bancos non puideron facer fronte a tal demanda de reintegros, o que aumentou as peticións de devolución de xeito progresivo. Ao non poder facer fronte á situación, crebaron máis de cinco mil bancos, a meirande deles de carácter familiar ou local. Milleiros de empresas e particulares entraron nunha espiral de endebedamento; a falta de liquidez dos bancos sobrevivintes ou as reticencias destes para outorgar créditos, aceleraron o peche de empresas e os despedimentos masivos. A existencia de 14,7 millóns de parados sen cobertura de desemprego acabou por paralizar o consumo interno.

A situación posterior, que podemos xa denominar como Gran Depresión, é descrita no doc. 4 polo escritor Arthur Miller cando este lembra que, chegado 1932, “nadie tenía dinero” en “ciudades fantasma con cada vez más rótulos de SE TRASPASA en sucios escaparates de tiendas y talleres abiertos muchos años antes y en la actualidad cerrados. Fue también el año de las colas en las panaderias, de hombres sanos y robustos que formaban en batallones de seis y ocho en fondo a lo largo del muro de algún almacén, en espera de que este o aquel organismo municipal improvisado, o el Ejército de Salvación o cualquier iglesia, les diese un tazón de caldo o un panecillo.”

No propio documento Miller fala da incapacidade manifesta dos gobernos republicanos para facer fronte á situación: “El que sería el último gobierno republicano en el curso de dos décadas estaba a punto de recibir el finiquito, sin ideas, y para nosotros como si dijéramos en el cubo de la basura, falto incluso de la retórica de la esperanza”

E aí chega a oportunidade para o partido demócrata, cando Franklin D. Roosevelt, cun programa económico baseado nos principios de John M. Keynes sobre o intervencionismo do Estado na economía, accede á presidencia dos EE.UU. en 1933. No seu discurso de toma de posesión (doc. 5) anticipa o que será o seu “New Deal” (Novo Compromiso) co pobo estadounidense: “Nuestra más ardua tarea, la primera, es hacer que el pueblo vuelva al trabajo. Puede realizarse, en parte, mediante la contratación directa por parte del gobierno, actuando como en un caso de guerra pero, al mismo tiempo llevando a cabo los trabajos más necesarios, a partir de estas personas contratadas, para estimular y reorganizar la utilización de nuestros recursos naturales. Paralelamente a esta acción debemos reconocer con toda franqueza que nuestros centros industriales están superpoblados y (...) esforzarnos para que se haga un mejor uso de la tierra por aquellos que son los más aptos para ello.
Es posible trabajar en esta tarea realizando los esfuerzos necesarios para elevar el precio de los productos agrícolas y, con ellos, el poder de compra, que absorberá la producción de nuestras ciudades”

O New Deal, representado de maneira gráfica a través de distintos carteis gubernamentais do doc. 6 foi un conxunto de medidas económicas combinadas destinadas a reactivar o consumo e o investimento privado coa finalidade de xerar emprego. En contra dos principios do liberalismo económico, o Goberno Federal interviu na economía creando emprego público nas grandes obras de enxeñería, parques nacionais, rede viaria...  a través da WPA (Works Progress Administration), que a priori supuñan gasto social e déficit público, pero que incidiría na capacidade de compra dos novos empregados, voltando ese diñeiro, a través dos impostos ao consumo, ás arcas do Estado nun efecto multiplicador. No doc. 6 figuran institucións ligadas a ese New Deal como:

O National Recovery Administration (NRA), que impulsou os acordos de prezos entre empresas; ou
A Acta de Axuste Agrario (AAA), que subvencionou aos agricultores para que reducisen a produción e así recuperar os prezos dos seus produtos, vendo así medrar a súa renda e a capacidade de consumo.

As medidas de Roosevelt foron moi contestadas por certos sectores vinculados ao partido republicano e medios de comunicación afíns a este, como se aprecia nas caricaturas do doc. 6 nas que se critica o exceso de poder e de prerrogativas presidenciais que Roosevelt demandaba do Congreso norteamericano.

A modo de conclusión, pódese dicir que os efectos reais do New Deal foron discutibles. É certo que contribuiu a estabilizar a economía, pero non produciu demasiado crecemento. En 1939 (Roosevelt foi reelexido en dúas ocasións) a renda norteamericana non recuperara os niveis de 1929 e había 9,5 millóns de parados. Sería por desgraza outra guerra, a Segunda Guerra Mundial, a que dinamizaría a economía dos EE.UU ao convertirse, unha vez máis, en proveedor dos seus aliados europeos.

REALIZAMOS UNHA COMPOSICIÓN, SEMELLANTE ÁS DE 2º DE BACHARELATO, PERO CON DOCUMENTOS DE HISTORIA DO MUNDO CONTEMPORÁNEO

TRABALLO SOBRE O CRACK DE 1929 E A GRAN DEPRESIÓN

ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE HDMC- B.5.4.1 – B.5.4.2

ORIENTACIÓNS:  Os seguintes documentos permiten elaborar unha composición (redación) sobre o paso da prosperidade de Estados Unidos na década de 1920 ao crack bursátil de 1929 e a Gran Depresión consecuente. Apoiándote neles, deberás explicar: 1º cal era a debilidade na que se sustentaba a aparente prosperidade económica do país: superprodución industrial e agrícola fronte a un baixo poder adquisitivo; 2º en que consistía a febre bolsista e cómo estourou a burbulla especuladora de Wall Street. En 3º lugar describirás as características da Gran Depresión en solo norteamericano, a súa duración e 4º, as medidas económicas que tomou o presidente eleito Franklin Delano Roosevelt a partir de 1932, co apoio do economista J.M. Keynes, para superar a crise, concretizadas no New Deal.


Doc.1.-“Hasta durante los años de la prosperidad la situación de los campesinos se había convertido en crítica; en el período 1927-1928, por ejemplo, un 45% de las transferencias de la propiedad inmobiliaria fueron debidas a las quiebras, las ejecuciones fiscales u otras causas del mismo tipo (...) Las fuertes bajas de los precios agrícolas no representaron un aumento correspondiente de la demanda, y tampoco tuvieron como consecuencia una disminución de la producción como ocurría en la industria, sino que provocaron un incremento del cultivo, esperando compensar la pérdida sobre el precio unitario, al aumentar la cantidad de unidades producidas”.
H. Gideouse. Revista económica internacional. 1934.


Doc.2.- “Muy pronto, un negocio mucho más atractivo que el teatral atrajo mi atención y la de mi país. Era un asuntillo llamado mercado de valores (...). Si uno compraba ochenta mil dólares de acciones, sólo tenía que pagar en efectivo veinte mil, el resto se le dejaba a deber al agente (...). El mercado seguía subiendo y subiendo (...). Lo más sorprendente del mercado en 1929 era que nadie vendía una sola acción. La gente compraba sin cesar (...). El fontanero, el carnicero, el hombre del hielo, todos anhelando hacerse ricos arrojaban sus mezquinos salarios –y en muchos casos los ahorros de toda la vida– en Wall Street (...). Un buen día el mercado empezó a vacilar. Algunos de los clientes más nerviosos fueron presa del pánico y empezaron a vender (...); al principio las ventas se hacían ordenadamente, pero pronto el pánico echó a un lado el buen juicio y todos empezaron a lanzar al ruedo sus valores (...) y los agentes empezaron a vender acciones a cualquier precio (...). Luego, un día, Wall Street tiró la toalla y se derrumbó. Eso de la toalla es una frase adecuada porque para entonces todo el país estaba llorando.”
Groucho Marx. Groucho y yo, 1981.


Doc 3.- “Nada hacía presumir en aquella apacible mañana otoñal del jueves 24 de octubre, que pasaría a la historia como una de las fechas negras del siglo, el jueves negro de Wall Street.
La sesión bursátil se inició de forma sostenida, pero en seguida afluyeron grandes cantidades de papel y se hundieron los precios. Los angustiados especuladores arrojaron sus títulos sobre las mesas de contratación. El ticker (teletipo) se retrasó. Los agentes de bolsa exigieron garantías para los títulos a crédito y ante la imposibilidad de obtenerlos, volcaron nuevas remesas de papel sobre la bolsa, ocasionando nuevas bajadas. Y así ola tras ola, levantando una tempestad más fuerte e incontrolable.
En la calle se originaron tumultos entre especuladores y curiosos que se arremolinaban en Wall Street. La policía tomó medidas. Entre los corrillos circuló el rumor de que once especuladores arruinados se habían suicidado. A las 12:30, para controlar el follón, se ordenó desalojar las dependencias de la bolsa reservadas al público. Uno de los que salió a la calle fue Winston Churchill, que pocos meses antes había abandonado el Ministerio de Hacienda británico.
Churchill se admira del “orden y la calma sorprendentes” que, dada la gravísima situación, mantenían los especuladores que estaban allí (...) ofreciéndose unos a otros paquetes enormes de acciones a un tercio de sus antiguos precios y a la mitad e su valor actual y sin encontrar durante muchos minutos a nadie lo bastante fuerte como para recoger las fortunas que se veían obligados a ofrecer”. Churchill, que llevaba tres meses en América dando conferencias y visitando amigos, había obtenido unas ganancias de unas 5.000 libras jugando a la bolsa. Debió perderlo todo en el crack, pero jamás lo hizo público.”
David Solar. El crack. Historia Universal del siglo XX. Historia 16.


Doc 4.- “El verano de 1932 fue probablemente el punto más bajo de la depresión. Todo era muy sencillo: nadie tenía dinero. El que sería el último gobierno republicano en el curso de dos décadas estaba a punto de recibir el finiquito, sin ideas, y para nosotros como si dijéramos en el cubo de la basura, falto incluso de la retórica de la esperanza. Los recuerdos que tengo de aquel año (...) Me configuraban una ciudad fantasma que poco a poco se iba cubriendo de polvo, manzana tras manzana, cada vez con más rótulos de SE TRASPASA en sucios escaparates de tiendas y talleres abiertos muchos años antes y en la actualidad cerrados. Fue también el año de las colas en las panaderias, de hombres sanos y robustos que formaban en batallones de seis y ocho en fondo a lo largo del muro de algún almacén, en espera de que este o aquel organismo municipal improvisado, o el Ejército de Salvación o cualquier iglesia, les diese un tazón de caldo o un panecillo.”
A. Miller. Vueltas al tiempo.


Doc. 5.- “Nuestra más ardua tarea, la primera, es hacer que el pueblo vuelva al trabajo. No es un problema insoluble si nos enfrentamos a él con prudencia y valentía. Puede realizarse, en parte, mediante la contratación directa por parte del gobierno, actuando como en un caso de guerra pero, al mismo tiempo llevando a cabo los trabajos más necesarios, a partir de estas personas contratadas, para estimular y reorganizar la utilización de nuestros recursos naturales.Paralelamente a esta acción debemos reconocer con toda franqueza que nuestros centros industriales están superpoblados y (...) esforzarnos para que se haga un mejor uso de la tierra por aquellos que son los más aptos para ello.
Es posible trabajar en esta tarea realizando los esfuerzos necesarios para elevar el precio de los productos agrícolas y, con ellos, el poder de compra, que absorberá la producción de nuestras ciudades””
Discurso de toma de posesión de F. D. Roosevelt. Marzo de 1933.


Doc.6.- Imaxes dos organismos e proxectos creados en torno ao New Deal: NRA (National Industry Recovery Act) – AAA (Agricultural Adjustement Act) – TVA (Tennessee Valley Authority)...





































luns, 26 de maio de 2014

A REVOLUCIÓN FRANCESA EN -CASE- CINCO MINUTOS

É tempo de airear un pouco este blog. Xa sabiamos que youtube era unha caixa de sorpresas. E, se pensabamos que nada nos ía sorprender despois de cantar a Guerra de Troia aos compases de Soft Cell, imos mostrarvos a Lady Gaga facendo un resumo da Revolución Francesa. Hai algunha errata na traducción ao castelán, por exemplo, convertindo "monárquicos" (monarchists en inglés) en monarcas. Pero ninguén é perfecto.





Inequality, the relics of feudalism
(Inequidade, as reliquias do feudalismo)
Revolution in France
(Revolución en Francia)
Oh, the Three Estates ensured nobles favoritism
(Oh, os Tres Estados garanten o favoritismo dos nobles)
Revolution in France
(Revolución en Francia)

La la Liberte
(Liberdade)
E egalite
(Igualdade)
Fra fraternite
(Fraternidade)
A revolution 
(Unha revolución)

La la Liberte

(Liberdade)
E egalite
(Igualdade)
Fra fraternite
(Fraternidade)
A revolution 
(Unha revolución)

Don't want no taxes
(Non quero impostos)
I'm paying too much
(estou a pagar demasiado)
Let them eat cake
(Que coman pastel - dixo Maria Antonieta-)
We had a banquet for lunch
(nós temos un banquete para almorzar)

I need my bread

(Necesito o meu pan)
Bread, bread, bread
(Pan, pan, pan)
Off with her head
(Córtenlle a cabeza)

It went from eight sous to twelve in a year

(Pasou de oito "soldos"[unha moeda]" a vinte nun ano)
Exactly what impoverished peasants had feared
(Exactamente o que os campesiños empobrecidos temeran)
The royals jeered
(A realeza mofouse da xente)
Ha ha ha there's more for us
(Ja ja ja, hai máis para nós)

There was a famine

(Había unha fame negra)
The peasants wouldn't pay
(Os campesiños non pagarían)
Bad malnutrition and tooth decay
(Desnutrición e carie)

It went from famine to Napoleon's war

(Pasouse da fame negra á guerra de Napoleón)
You and me, let's start a revolution
(Ti e máis eu, comecemos unha revolución)
We will not take this poverty anymore
(Non aturaremos máis esta pobreza)
You and me, let's start a revolution
(Ti e máis eu, comecemos unha revolución)

On a tennis court we swore to a constitution

(Nun frontón xuramos (darlle a Francia) unha constitución)
Revolution in France
(Revolución en Francia)
On July fourteen we stormed the Bastille; we showed them
(O 14 de Xullo tomamos a Bastilla; amosámoslles a nosa)
Revolution in France
(Revolución en Francia)


La la liberté
(Liberdade)
E egalite
(Igualdade)
Fra fraternite
(Fraternidade)
French Revolution
(Revolución francesa)


The month of august, seventeen eighty-nine
(No mes de agosto de 1789)
No feudalism, Declaration of Rights
(Fóra feudalismo, chega a Declaración de Dereitos)
August Decrees
(Os decretos de Agosto)
Swept away the two estates
(varreron os outros dous Estados)

Women of Paris march down to Versailles

(As mulleres de París marcharon por Versalles)
Carrying weapons
(Levando armas)
The French king they defied.
You'll give us bread
(O rei francés elas derrotaron. Darásnos pan)
Bread, bread or we'll stab you dead!
(Pan, pan ou apuñálamoste até que morras!)

A new constitution

(Unha nova constitución)
with a limited monarchy
(con unha monarquía limitada)
It was a bad time for France
(Era un mal momento para Francia)

We took on Austria, a war in the spring

(Emprendémola con Austria, unha guerra na primavera)
Europe frightened by our revolution
(Europa aterrorizábase coa nosa revolución)
We will not take it Louis XVI must die
(Non aturaremos isto, Luis XVI debe morrer)
Tension heightened by our revolution
(a tensión subiu pola nosa revolución)

Radical political mobs unite to start a

(Turbas de políticos radicais uníronse para iniciar unha)
Revolution in France
(revolución en Francia)
Breech-less sans-culottes of the Paris Commune demanded
(os Brech-less, sans-culottes da  Comunidade  de París demandaron unha)
Revolution in France
(revolución en Francia)

La la liberté

(Liberdade)
E egalite
(Igualdade)
Fra fraternite
(Fraternidade)
French Revolution
(Revolución francesa)

La la liberté

(Liberdade)
E egalite
(Igualdade)
Fra fraternite
(Fraternidade)
French Revolution
(Revolución francesa)


Walk, walk, scaffold, baby
(Camiña, camiña, ao cadalso, nen@)
Guillotine was going crazy
(A guillotina está a tolear)
Take heads of kings and ladies
(Toma as cabezas de reis e damas)
Europe armed for the invading
(Europa ármase para a invasión)


Walk, walk, scaffold, baby
(Camiña, camiña, ao cadalso, nen@)
Guillotine was going crazy
(A guillotina está a tolear)

Robespierre, Reign of Terror
(Robespierre, reino do Terror)
Did it for the Public Safety
(Facíao pola seguridade pública)

I want your loyalty or I'll get my revenge

(Quero a túa lealdade ou tomarei a vinganza)
I take you out
(Préndote)
Till your rebellion ends
(até que a túa rebelión remate)

Don't want no church

(Non queremos igrexa)
Catholicism's dead
(O catolicismo está morto)
No room for God
(Non hai sitio para Deus)
Worship reason instead
(En troques adoremos a razón)

Good ol' Notre Dame became a "temple of reason"

(Notre Dame converteuse nun "templo á razón")
Revolution in France
(Revolución en Francia)
A new calendar with months named for times and seasons
(Un novo calendario con meses nomeados para épocas e estacións)
Revolution in France
(Revolución en Francia)

The Terror ended and with Robespierre gone

(O Terror rematou e con Robespierre fóra de circulación)
Was this the ending of the revolution?
(era este o final da revolución?)
Five members of the new Directory ruled
(Cinco membros do novo Directorio gobernaron)
Could it be a permanent solution?
(Podería ésta ser unha solución permanente?)

Directory and legislature filled with corruption

( Directorio e a cámara lexislativa enchéronse de corrupción)
Revolution in France
(Revolución en Francia)
Monarchist and wars would cause even more disruption
(Os monárquicos e as guerras aínda habían causar máis quebrantos)
Revolution in France
(Revolución en Francia)

Ooh, oo, oo la la

Coup de tat
(Golpe de Estado)
Ooh, oo, oo la la
Napoleon's here!
(¡Napoleon está aquí!)

xoves, 3 de outubro de 2013

EMPEZAMOS NOVO CURSO....


....e ímolo facer traendo a este blog novos recursos, como, por exemplo, este video referente ao megalitismo, xa que temos alumnado novo no módulo III que descoñecía este fenómeno de finais do Neolítico e comezo da Idade dos Metais:

xoves, 2 de maio de 2013

A SEMANA TRÁXICA DE BARCELONA (1909)

Estes días andamos a voltas cun tema novo, nesta ocasión da Historia de España. O tema 14 fala de tempos de confrontación, desde a chegada de Alfonso XIII á súa maioría de idade até a Guerra civil de 1936-1939.

Tomo desta interesante páxina http://www.vadehistoria.com a seguinte información sobre os acontecementos que se sucederon no verán de 1909 en Barcelona, moi relacionados coa aventura colonial africana.

A SEMANA TRÁXICA.

Como xa é sabido a España asignóuselle a zona norte de Marrocos para establecer o seu protectorado. Ao mesmo tempo que os países europeos fundamentaban unha política colonial, formáronse unha serie de movementos políticos anticolonialistas, na maioría dos casos de orixe marxista. Eles foron os que se opuxeron firmemente contra a guerra de Marrocos española e, en xeral, contra o militarismo que se afianzaba neses momentos en Europa.

A partir da Conferencia de Alxeciras de 1906, celebrada entre España e Francia e onde, entre outras cousas, recoñecíase o sur de Marrocos como área de influencia francesa, en tanto que España ocuparía a zona ao norte da cordilleira do Rif, os partidos socialistas español e francés radicalizaron as súas posturas, celebrando en ambos países mítines multitudinarios que denunciaban a intervención que Francia e España estaban dispostas a cometer en Marrocos. Será a vangarda proletaria española a primeira en criticar a guerra de Marruecos.

O punto máis álxido de todas estas protestas tivo lugar entre xullo e agosto de 1909. Cataluña, e especialmente a cidade de Barcelona, como o núcleo máis importante de industrialización de España, contaba cun forte e organizado movemento obreiro. O anarquismo ten unha forte implantación en todo o territorio en contra do que sucedía no resto do Estado, onde o sindicalismo de raíces socialistas marxistas era amplamente maioritario.

Á tradición reivindicativa do proletariado catalán isto hai que unirlle, como outras características básicas, o anticlericalismo como síntoma do desprezo que as clases proletarias tiñan cara a unha Igrexa que fora puntal de protección das clases máis favorecidas, o federalismo antiestatal republicano e a ideoloxía antiautoritaria tan arraigada na sociedade catalá, ademais, como non, das reivindicacións nacionalistas. Este era, xa que logo, o caldo de cultivo que se podía atopar en Cataluña pouco antes que estalase a Semana Tráxica. Tan só faltaba un reactivo, un reactivo que estaba a piques de xurdir.

 A chamada de "Reservistas", na súa maioría traballadores e pais de familia, a filas polo goberno de Maura ante o cariz que estaban tomando os acontecementos en Marrocos, propiciou que en España se preparare unha folga xeral para o 2 de agosto, que en Cataluña se adiantou ao 26 de xullo polo chamamento da organización cuasi anarquista de Solidaridad Obrera, e que tivo un amplo seguimento. O ministro de Gobernación do gabinete presidido por Maura, recorreu ao Exército para acabar coa folga, pese á oposición do gobernador civil.


O goberno decretou así mesmo e torpemente o estado de guerra. Ao día seguinte, as primeiras noticias  que daban conta do chamado "Desastre do Barranco do Lobo", preto da poboación de Melilla, desencadearon unha auténtica insurrección cidadá, cuxo momento culminante foi o día 28 de xullo. Os manifestantes levantáronse contra unha monarquía e un goberno que enviaba aos pobres de España á defender as concesións mineiras de Marrocos, a defender os dereitos dos ricos. Estalaba así a chamada Semana Tráxica para algúns ou Semana Gloriosa para outros (esta denominación foi acuñada por Pablo Igresias). O foco máis importante foi a cidade de Barcelona, prácticamente desprovista de tropas e onde a policía mostrábase claramente ineficaz desde longo tempo atrás, máis de medio centenar de edificios, moitos deles relixiosos, foron asaltados cando non incendiados e produciuse un centenar de mortos polos combates nas rúas contra as forzas da orde. Finalmente o 31 de xullo, e non sen problemas, Barcelona e o seu cinto industrial quedaron totalmente illados do resto da península, o goberno desbaratou a insurrección nas principais localidades afectadas e, a primeiros do mes seguinte, devolveu a calma a todo o territorio sublevado á vez que despregaba, como era de prever, unha contundente represión.

A liquidación dos sucesos quedou baixo xurisdición militar, e a falta de previsión á hora de controlar aos tribunais militares e os seus excesos á hora de xulgar os feitos colocou ao partido conservador de Maura entre as cordas.
Todos estes acontecementos, sumados ao que estaba pasando na impopular guerra de África motivaron que moita da sociedade intelectual española se decantara, como non, en dous bandos.

A procura de responsabilidades polo acontecido en Barcelona dirixiuse tanto ao nacionalismo catalán como ao republicanismo anticlerical de Alejandro Lerroux, quen, de feito e para ser certos, negouse firmemente a prestar o seu apoio á instauración da forma de goberno republicana que apoiaban algúns dos sublevados. Se certamente se queimaron igrexas foi porque o pobo asimilaba e estaba cansado de ver como constantemente as altas -e ata nalgunhas ocasións, as baixas- xerarquías desa institución se decantaban sempre no apoio das clases privilexiadas. En 1909 a Igrexa era a máis firme valedora da burguesía.

A Semana Tráxica concluíu saldándose con máis dun milleiro de arrestados e 17 condeados a morte, 5 dos cales foron finalmente executados. Entre estes atopábase o pedagogo de ideoloxía anarquista Francesc Ferrer i Guàrdia, fundador da Escola Moderna e detido sen ningún tipo de proba, responsabilizado dos recentes feitos barceloneses da Semana Tráxica por un tribunal militar (ocorridos a finais de xullo e nos cales non participara) e fusilado o 13 de outubro dese ano na prisión militar barcelonesa do castelo de Montjuïc, malia a profunda campaña de solidariedade que se organizou en toda Europa, desde Budapest a Trafalgar Square . A súa inxusta e caprichosa morte, que debía ser un duro escarmento para todos aqueles que simpatizaran coas ideas anarquistas (tan arraigadas na Cidade Condal) converteulle en mártir da educación laica.
En Bruxelas (Bélgica) levantouse un monumento na súa memoria, moitos anos deberon transcorrer, por causas de todos coñecidas e que non necesitan explicación, para que se lle levantase outro na cidade de Barcelona. Houbo tenues palabras de protesta no Parlamento, como as de Melquiades Álvarez (2).

Pola súa banda, a presión exercida por algúns dirixentes do Partido Liberal en contra das decisións adoptadas polo goberno español a raíz dos acontecementos ocorridos en Barcelona, obrigou ao rei Alfonso XIII a retirar a confianza ao goberno conservador presidido por Maura e a entregarlla a Segismundo Moret. Segundo palabras de Raymond Carr: "Alfonso XIII viu que o partido Liberal tiña a súa utilidade: era unha válvula de seguridade para salvar ao trono da revolución, que a intransigencia de Maura ameazaba con producir antes que evitar" . A actitude que o partido conservador mantivera ante os sucesos da Semana Tráxica supuxo a radical ruptura do chamado "Pacto do Pardo", que servira desde 1885, ano da morte de Alfonso XII e rexencia de María Cristina e que nacera grazas ao consenso dos dous partidos políticos, liberal e conservador, coa pretensión de manter en pé o réxime.


sábado, 20 de abril de 2013

ATOPADO UN SUBMARINO ALEMÁN NA COSTA GALEGA?

Se acababamos de saber nunha entrada anterior algo máis sobre a presenza de submarinos alemáns nas nosas costas durante a II Guerra Mundial, aquí tedes unha noticia sobre a presunta aparición dun pecio preto da ría de Vigo. Hai que suxire que se trata dun dos submarinos afundidos pola Mariña e Aviación aliadas...

DIARIO ABC - 31.03.2013
  Según testigos presenciales, una expedición de expertos y científicos civiles y militares a bordo del buque oceanográfico Ángeles Alvariño descubrió el pasado mes de agosto al sur de las islas Cíes un pecio histórico que «por su relieve y dimensiones» podría tratarse de un sumergible alemán de la Segunda Guerra Mundial. La noticia ha sido recibida, curiosamente, con enorme desdén. Las fuentes oficiales lo desmienten. A pesar de ello, el periodista Alberto Otero, autor de la exclusiva, se reafirma en su completa veracidad. En declaraciones a ABC, Otero reitera que, según fuentes conocedoras del hallazgo -entre ellas testigos presenciales de la travesía-, miembros del Instituto Hidrográfico de la Armada en Cádiz llevan meses analizando y procesando las imágenes sonar captadas durante los rastreos frente a la costa gallega a fin de averiguar la antigüedad del naufragio.
Presionado al respecto, Otero solamente reconoce un desliz que argumenta por la necesidad de proteger su exacta localización para evitar que sea esquilmado por piratas y cazatesoros. «En la noticia mencioné que el pecio se encuentra a 50 millas al sur de las islas Cíes, sumergido a más de 500 metros de profundidad, pero en realidad está en una zona mucho menos profunda, a unos 60 metros y más cerca de la costa… aunque no puedo revelar dónde exactamente. Las autoridades lo saben», agrega el periodista gallego, aficionado submarinista que entre sus logros incluye la localización de los restos del submarino español «General Mola», veterano de nuestra Guerra Civil, cerca de esas mismas islas de la ría de Vigo.
Otero afirma que el Ministerio de Defensa ha clasificado como «secreta» la misión bautizada como «Ofión» y en la que participan la Fundación Estatal para el Fomento del Mar (Fomar); la Real Academia del Mar; el departamento de Navegación de la Escuela Naval Militar de Marín; la Escuela Superior de Ingenieros Navales de Madrid; el Instituto Español de Oceanografía (IEO) y el Instituto Hidrográfico de la Armada en Cádiz, especializado en la interpretación de imágenes y datos subacuáticos. Al parecer, de acuerdo con las mismas fuentes, se prevé que entre septiembre y octubre se divulguen los resultados preliminares de la investigación sobre lo encontrado en aguas gallegas.

Rastreos confirmados

A partir de aquí todos son desmentidos. La Armada afirma que la «información es falsa». El estatal IEO lo define de bonito cuento de aventuras, un «guión de película tipo 007 que está bien pero en otro contexto», y el secretario general de Fomar, Enrique Lechuga, marino ya retirado, declara sin rodeos que es «incierto. No se ha encontrado nada». Sin embargo, en todos estos desmentidos hay algo que no cuadra del todo. El Ministerio de Defensa no se atreve a desmentir la existencia de «Ofión», proyecto supuestamente clasificado como secreto cuyo objetivo es la localización de galeones o embarcaciones hundidas en aguas profundas; Fomar habla de que la participación de la Armada «no es oficial porque no pertenece al convenio», y el Hidrográfico de Cádiz mantiene silencio sobre la interpretación de los datos obtenidos por el buque oceanográfico Ángeles Alvariño en las rías gallegas.
Por si fuera poco, todos coinciden en que el barco, especialmente dotado con radares y equipos para identificar cualquier objeto en las profundidades marinas, navegó por esas aguas y en esas fechas próximas a las que menciona Otero, quien obtuvo las rutas de los rastreos de fuentes oficiales portuarias. Aun así, se mantienen las discrepancias. El supuesto descubrimiento se habría obtenido durante tres días de navegación que el buque oceanográfico realizó los días 2, 3 y 10 agosto por la ría de Vigo, cerca de las islas Cíes, aprovechando un viaje de pruebas, ya que todavía no había sido entregada oficialmente al IEO. Según Otero, embarcaron dos militares uniformados que, como enigmáticos invitados, permanecieron encerrados en una sala donde se visionan las imágenes captadas por los equipos de rastreo subacuático, y desde la que daban ordenes al puente de mando de las rutas que debían seguirse. El barco se paró en varias ocasiones: una a 20 millas al oeste de Cíes y otra en la bocana sur de la ría de Vigo, entre las Cíes y Baiona. El día 10 volvió a zarpar rumbo suroeste y en un punto situado a 50 millas de estas últimas islas el sonar captó una serie de imágenes sorprendentes: donde la documentación militar apuntaba la posible existencia del pecio del legendario galeón del siglo XVIII Santo Cristo de Maracaibo, ahora las imágenes dibujaban lo que parecía ser un submarino nazi.
Juan Acosta Yepes, jefe del área del Medio Marino del Instituto Español de Oceanografía, asegura que el Alvariño no realizó ninguna prueba de ecosondas ni equipos acústicos los días mencionados (2, 3 y 10 de agosto) porque se encontraba «pertrechándose» en los Astilleros Armón -donde había sido construido-. Sin embargo, asegura que los días 27, 28, 29 y 30 de agosto (hasta las 20.30 horas) se llevó a cabo una campaña de pruebas de equipos acústicos (ecosondas multihaz, sistema sísmico y sonar de barrido lateral), tanto dentro de la ría como en el margen externo, con «la misión principal» -son sus palabras exactas- de comprobar el correcto funcionamiento de los nuevos sistemas. Para ello, embarcaron dos técnicos de la empresa fabricante noruega Simrad que dirigieron las pruebas a diferentes profundidades. Al mismo tiempo, reconoció que se «aprovechó» el viaje para realizar pruebas en unas áreas de la plataforma continental, de 20 a 200 metros de profundidad, en las que, mediante estudios teóricos realizados por Fomar, pudiera encontrarse el galeón Santo Cristo de Maracaibo. Con este objeto, se embarcaron algunos invitados, como Enrique Lechuga, y «miembros de la Armada, interesados en este tema».
Si queremos creer a los que sostienen que se habría localizado un sumergible nazi, lo más previsible es que se tratase del U-566, que nada más zarpar de Francia hacia el Mediterráneo en su decimoquinta patrulla, fue avistado el 24 de octubre de 1943 por un bombardero británico Wellington que lanzó seis cargas que le causaron importantes averías que le impidieron sumergirse. Su capitán, Hans Hornkohl, ordenó barrenarlo y la tripulación saltó a varias balsas neumáticas. Posteriormente, los 49 oficiales y marineros fueron rescatados por el pesquero Fina que, irónicamente, los trasladó a Vigo donde fueron entregados al cónsul alemán que, inmediatamente, gestionó su regreso a Francia. Oficialmente, el U-566 se hundió a 41º12’N - 09º 31’W, Quizá pronto sabremos si esta información es exacta o no.

NAZIS NA RÍA DE VIGO

Vigo foi durante a Segunda Guerra Mundial unha gran base de submarinos alemáns, vital para as súas operacións no Atlántico e como escala cara ao Mediterráneo. Centos de "U-Boot", os temibles sumerxibles que acosaron á flota mercante aliada, recalaron na Ría, onde se abastecían de combustible no buque tanqueiro Bessel, desembarcaban os feridos e dábase descanso ás tripulacións en refuxios secretos na cidade e na veciña Redondela. Así o confirman novos datos xurdidos da publicación pola Mariña de Estados Unidos dos interrogatorios realizados entre 1942 e 1944 aos supervivientes de medio centenar de submarinos nazis, afundidos durante a contenda. Nos seus relatos, os mariños alemáns citan a Vigo como un porto habitual de escala. Foi por iso que a RAF e a Forza Aérea de Estados Unidos chegaron a facer constantes patrullas aéreas fóra das Cíes, e destacáronse fronte a Vigo fragatas como a Wanderer ou a corbeta HMS Walflower, coa misión de acosar ás "mandas de lobos", como gustaba de chamar á súa frota de submarinos o seu máximo responsable, o almirante Doenitz.






Froito desas patrullas, tres submarinos –o U-506, o U-134 e o U-523- foron afundidos fronte ás Cíes en 1943, mentres que un cuarto, o U-760, houbo de refuxiarse en Vigo con serios danos tras un ataque e, finalmente, trasladado a Ferrol, sendo retirado da contenda e desguazado en 1945.
Os interrogatorios da Mariña de Estados Unidos ofrecen información en primeira persoa. O capitán do U-172, Hermann Hoffmann, relata cómo abasteceu ao seu buque en Vigo na súa última misión, antes de ser afundido o 13 de decembro de 1943 no medio do Atlántico, tras 27 horas de loita contra un avión estadounidense. Trece tripulantes morreron e os 46 sobrevivintes foron interrogados ata obter un completo informe de 80 folios. Nel, Hoffmann detalla que encheu dentro de Ría, co tanqueiro Bessel e cómo patrullou fronte ás Cíes "mergullado de día e emerxido de noite, para evitar os radares inimigos, un avión de patrulla que sobrevoaba a zona, e ser descubertos polos barcos pesqueiros locais".



Silencio informativo.

Os vigueses vivían alleos ás actividades das "mandas de lobos" do III Reich na súa costa. FARO DE VIGO, que informaba sobre afastadas batallas en Xapón, Italia ou a fronte rusa, non recolle nin unha liña sobre os ataques de submarinos a escasas millas das Cíes. Nin sequera é noticia cando, o 8 de setembro de 1943, entra na Ría penosamente o U-760, logo de ser atacado por un avión británico "Wellington" no cabo Fisterra. E iso que este submarino pasa emerxido fronte a Bouzas, onde ese día se celebraba unha populosa regata de traíñas. O U-760 permanecerá 24 horas amarrado á Estación Marítima, intentando a súa reparación. Pero este é o prazo máximo legal de estancia dun buque de guerra nun porto neutral, co que as autoridades non teñen outro remedio que levalo a Ferrol, onde estará ata o seu traslado ao Reino Unido en 1945, para ser afundido xunto a outros centos de "U-boots" na operación "Deadlight". O caso do U-760 é silenciado, mentres se mantén un absoluto segredo sobre as operacións constantes dos submarinos en Vigo. Na película "Das Boot" ["O Submarino"], dirixida por Wolfgang Petersen, retrátase a vida a bordo do submarino U-96. O filme está baseado nun libro escrito polo xornalista de guerra Lothar-Günther Buchheim quen, efectivamente, viaxou a bordo do sumerxible. Tanto no libro como na película relátase a escala que a nave fai en Vigo para encher co Bessel antes de dirixirse á súa misión principal: bloquear o Estreito de Xibraltar.

Refuxios nazis.

A ficción cinematográfica retrata o que foi a realidade da II Guerra Mundial. Aínda que Vigo non era unha base oficial dos submarinos, como o foron os portos franceses de Brest, Saint Nazaire ou A Rochelle, si era unha escala vital para as operacións máis aló da Canle da Mancha. Mentres os medios de comunicación e o Goberno silenciaban esta colaboración co Reich, en Vigo sabíase ben que facían os sumerxibles. Os capitáns e militares de alto rango descansaban nun pazo situado ás beiras do río Verdugo. Así mesmo, o Colexio Alemán, situado na actual rúa Pi e Margall, era un auténtico refuxio nazi, que ocultaba a militares, espías e tripulantes de submarinos no seu tránsito pola cidade. Tal foi a implicación desta escola co III Reich que, en 1945, foi confiscada polos Estados Unidos, dentro do convenio de indemnizacións trala guerra. Washington vendeuno logo ao goberno español -como os outros colexios alemáns de Cádiz, Madrid ou Alacante- e, á súa vez, foi revendido aos alemáns. Xunto aos simpatizantes de Hitler -que eran maioría en Vigo, seguindo as consignas do Réxime de Franco-, convivían tamén colaboradores dos aliados, entre os que a familia de consignatarios Durán eran os máis destacados.
Este sector anglófilo non dubidaba en pasar a Londres información sobre os movementos de submarinos, que eran atacados en canto abandonaban a Ría. 1943 foi o ano de actividade máis intensa para os "U-boot".




As múltiples baixas foron mermando a frota de Doenitz ata quedar fóra de servizo ao final da contenda. Pero, durante boa parte da II Guerra Mundial, a ría de Vigo foi o acubillo das "mandas de lobos".


Tres afundidos fronte a Cíes e a aventura do "U-760".

Tres submarinos alemáns foron afundidos polas forzas aliadas en combates fronte ás Cíes no ano 1943. O primeiro foi o U-506, que ás 15.50 horas do 12 de xullo recibiu o impacto de sete cargas de profundidade lanzadas por un avión norteamericano B-24 "Liberator". Houbo 48 mortos e só seis sobrevivintes. A Royal Air Force británica afundiu un mes máis tarde, o 24 de agosto, o U-134 fronte á Ría de Vigo. Ao día seguinte, o 25 de agosto, a corbeta HMS Walflower e a fragata HMS Wanderer logran afundir o U-523 ao Oeste das Cíes. Finalmente, houbo un submarino que se salvou dos ataques. Foi o U-760, cuxa historia vimos de relatar unas liñas máis arriba. Os pecios dos tres submarinos afundidos están localizados por coordenadas exactas.

xoves, 11 de abril de 2013

ALGUNHAS XERALIDADES SOBRE OS FASCISMOS

Nesta presentación tomaremos contacto cos aspectos que distinguen os "fascismos" como réximes totalitarios que tiveron un gran desenvolvemento no período de entreguerras e, no caso español, até tempos ben recentes baixo a figura do FRANQUISMO.


mércores, 10 de abril de 2013

O NAZISMO

Entre os anos 30 e 1945, Europa viviu unha tolemia sanguinaria da man do NAZISMO, sistema totalitario que se implantou nunha Alemaña resentida e con afán de revanchismo tras o ominoso Tratado de Versalles que puxera fin á I Guerra Mundial. O seu protagonista foi Adolf Hitler, quen, a través dos seus encendidos discursos xenófobos e racistas, as teorías do panxermanismo e o espazo vital e mais unha continuada táctica de eliminación dos opositores, acabaría por conquistar o poder de Alemania, convertíndose no FÜHRER, o líder supremo que tentaría crear o Terceiro Reich dos Mil Anos.


OS CAMPOS DE EXTERMINIO NAZIS

Hoxe achégovos esta presentación que tomamos prestada do blog dunha compañeira de docencia, Magdalena Garcia. Tomaremos contacto coa planificación que os xerarcas nazis levaron a cabo para eliminar os opositores políticos e os individuos pertencentes a aquelas razas consideradas inferiores. Froito da barbarie nazi, moitos millóns de persoas sufriron a persecución e o internamento nestes campos: comunistas, discapacitados, xitanos... e, sobre todo, xudeus. Seis millóns destes últimos foron exterminados no que se coñece como a "Shoah" ou "Holocausto"

xoves, 28 de marzo de 2013

UNHA LIÑA DO TEMPO

Hoxe presentámosvos un recurso chamado LIÑA DO TEMPO, no que aparecen por orde cronolóxica os principais acontecementos que tratamos no TEMA 13.

martes, 26 de marzo de 2013

O TEMA 13 A TRAVÉS DO CINE

Como xa sabedes este tema 13 do módulo IV da ESA versa sobre o intenso periodo histórico que vai desde o último terzo do s. XIX ata a Segunda Guerra Mundial. A época dos imperialismos, a I Guerra Mundial, a Revolución Rusa, o Crack de 1929, a II Guerra Mundial ou os totalitarismos, teñen un gran tratamento no mundo do cine chamado "histórico" no sentido máis amplo do termo e nos xéneros de "aventuras" e "bélico". Nesta presentación ofrecémosvos unha escolma de peliculas interesantes sobre as que traballar na aula os contidos que imos desenvolver.



 
 

venres, 22 de marzo de 2013

CINE E PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL II

Nos anos previos á Primeira Guerra Mundial, tamén chamada A GRANDE GUERRA (pois quen a viviron coidaban que non habería outra peor) o mundo viviu a época da PAZ ARMADA, onde as grandes potencias, ademáis de iniciaren unha carreira armamentista, fomentaban desde os medios de comunicación e as escolas os sentimentos patrióticos e belicistas.
Nesta escea de Sen novidade na Fronte Occidental o protagonista, Paul, acude á escola onde en 1914 o seu profesor o convencera para defender "á patria alemá". Observa, con decepción e noxo, como aquel repite o mesmo discurso perante uns adolescentes que pronto se convertirán en nova carne de canón para as trincheiras....